تهدیدهای استقلال، شرایط و عواملی هستند که استقلال حسابرس را از بین می برد یا انتظار می رود باعث تضعیف آن شود. در صورتی که استقلال حسابرس تحت تاثیر عوامل تهدید کننده قرار گیرد، مقبولیت و اعتماد عمومی به حرفه حسابرسی و همچنین قابلیت اطمینان نسبت به گزارش های مالی حسابرسی شده کاهش می یابد. با توجه به گستردگی بخش عمومی کشور، نقش حسابرسان فعال در این حوزه به منظور حفاظت از منافع عمومی بسیار پررنگ بوده و به منظور جلب و افزایش اعتماد عمومی، فعالیت ها و تصمیم گیری های حسابرسان این حوزه باید با رعایت استقلال و بی طرفی انجام شود. لذا هدف پژوهش حاضر شناسایی عوامل بالقوه تهدید کننده استقلال حسابرسان دیوان محاسبات کشور است. رویکرد این پژوهش آمیخته (ترکیبی) و مقطع زمانی انجام پژوهش پاییز سال 1398 بوده است. همچنین، داده های مورد نظر در بخش کیفی از طریق بررسی ادبیات پژوهش، اسناد و مدارک مرتبط با استقلال موسسات عالی حسابرسی و مصاحبه با خبرگان و در بخش کمی با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته گردآوری شده است. نمونه آماری پژوهش متشکل از خبرگان منتخب دیوان محاسبات بوده که تعداد 16 نفر در بخش کیفی به روش اشباع نظری و تعداد 30 نفر در بخش کمی به روش هدفمند انتخاب شده اند. به منظور تحلیل داده های حاصل از بخش کیفی از روش تحلیلتم و برای تحلیل داده های بخش کمی از تحلیل عاملی تاییدی با استفاده از نرم افزار اسمارت پی ال اس استفاده شده است. یافته های پژوهش در مجموع بیانگر شناسایی چهارتم اصلی تهدید کننده استقلال حسابرسان دیوان محاسبات کشور شامل تهدیدهای فردی، تهدیدهای سازمانی، تهدیدهای فراسازمانی و تهدیدهای محیطی است. ضمن اینکه هریک از این تم های اصلی دارای تم های فرعی و دسته های مفهومی مشخصی نیز می باشند.

مقدمه: با توجه به نقش و جایگاه ویژه حسابرسی عملکرد در ایفای مسیولیت پاسخ گویی، در این پژوهش، دیدگاه حسابرسان دیوان محاسبات کشور، به عنوان متولیان نظارت بر فعالیت های بخش عمومی، درباره حسابرسی عملکرد بررسی شده است. روش پژوهش: پژوهش حاضر، از نظر هدف، کاربردی و به لحاظ ماهیت و روش، در زمره پژوهش های توصیفی از نوع پیمایشی است. نمونه پژوهش شامل 267 نفر از حسابرسان دیوان محاسبات کشور است. در این پژوهش داده ها از طریق پرسش نامه استاندارد، جمع آوری و با استفاده از آزمون دو جمله ای تجزیه و تحلیل شده است. یافته ها: نتایج پژوهش نشان داد که ارزیابی اثربخشی، جزیی از فرایند حسابرسی عملکرد است. حسابرسان برای اجرای بهتر حسابرسی عملکرد نیازمند ورود به حوزه های تصمیم گیری و سیاست گذاری هستند. هم چنین، حسابرسان بخش عمومی افراد مناسبی برای انجام حسابرسی عملکرد هستند. البته، باید از سایر تخصص ها نیز در گروه حسابرسی عملکرد استفاده شود. حسابرسی های عملکرد دیوان محاسبات کشور در شرایط کنونی، بر بهبود مدیریت بخش عمومی موثر اما در ایفای بهتر مسیولیت پاسخ گویی بی تاثیر است. نتیجه گیری: دیوان محاسبات کشور برای انجام حسابرسی عملکرد به شیوه موثر باید دامنه رسیدگی خود را به حوزه های تصمیم گیری و سیاست گذاری گسترش داده و در برنامه ریزی های سالیانه به گونه ای عمل کند که زمینه ورود به این حوزه ها از بعد ارزیابی آثار ناشی از تصمیم های اتخاذ شده فراهم شود. هم چنین، استفاده از نظرات تخصصی کارشناسان سایر رشته ها در حسابرسی ها باید مد نظر دیوان محاسبات کشور قرار گیرد.

از آن جا که گزارش های حسابرسان مستقل موجب اعتباربخشی به اطلاعات حسابداری و منابع تصمیم گیری گروه های ذینفع می شود، استقلال حسابرس یک مفهوم ضروری به نظر می رسد. اگر حسابرس از واحد مورد رسیدگی مستقل نباشد، چیزی به اعتبار گزارشهای آن نمی افزاید. پس این انتظار وجود دارد که حسابرسان به شایستگی و درستکاری در حرفه خود عمل کنند، به ویژه از آنها انتظار می رود که در انجام این کار اجازه ندهند که قضاوت ها و تصمیم گیری هایشان زیر نفوذ و تاثیر مدیریت واحد مورد رسیدگی و دیگران قرار گیرد. کلمه حسابرس بیشتر مواقع با کلمه مستقل همراه و تزیین می شود به این مفهوم که شخصی که کار حسابرسی را می پذیرد، از سازمان مورد رسیدگی مستقل است و هیچ گونه منفعت مستقیم و یا غیرمستقیمی که بتواند بر اظهارنظر وی تاثیر بگذارد، ندارد. لذا استقلال جوهره و روح حسابرسی است و حسابرسی بدون استقلال فاقد ارزش و معنی خواهد بود.در این پژوهش عوامل موثر بر اقزایش استقلال حسابرسان دیوان محاسبات کشور از دیدگاه حسابرسان مورد بررسی قرار گرفته است پژوهش مزبور از نوع پیمایشی بوده و با استفاده از پرسشنامه داده های لازم گرد آوری شده و از طریق فرضیه های آماری و روشهای ناپارامتری مورد آزمون قرار گرفتند. نتایج پژوهش نشان می دهد از نظر حسابرسان، رعایت کامل آیین رفتار حرفه ای در حین کار حسابرسی و نداشتن هیچ گونه ارتباط خویشاوندی، کاری و مالی با مدیران واحد مورد رسیدگی و قانونگرایی بودن و مناعت طبع و عدم استفاده از امکانات واحد مورد رسیدگی برای منافع شخصی، به عنوان عوامل افزاینده استقلال حسابرسی، حسابرسان دیوان محاسبات کشور می باشد.

نیروی انسانی و عملکرد آن در تحقق راهبردها، اهداف کلان و برنامه های عملیاتی دیوان محاسبات کشور نقش به سزایی دارند در این میان حسابرسان به عنوان مجریان اصلی مأموریت اصلی دیوان، که همانا نظارت مستمر مالی بر عملکرد دستگاههای اجرایی است، محسوب می گردند لذا ارزیابی عملکرد حسابرسان از اهمیت ویژه ای برخوردار است. در سنوات گذشته بطور پراکنده تلاشهای زیادی برای طراحی مدل ارزیابی عملکرد حسابرسان صورت پذیرفته است مسأله اصلی در این میان فقدان یک مدل عملکردی مناسب برای سنجش و اندازه گیری صحیح عملکرد آنان بوده است لذا هدف این تحقیق ارائه یک مدل عملکردی بر اساس مطالعه ادبیات تحقیق، مصاحبه و الگوبرداری از تجارب بین المللی بوده است روش تحقیق مطالعه موردی و زمان انجام تحقیق مهرماه 1396 بوده است و شیوه تحلیل آن، تحلیل محتوی است. نتایج تحقیق نشان داد که م یتوان عملکرد یک حسابرس را در دیوان بصورت یک مدل دولایه ای تعریف کرد که در لایه بیرونی آن موضوع رعایت استانداردهای رفتاری این شغل (اصول اخلاق حرف های) و در لایه دوم ابعاد فعالی تهای عملکردی حسابرس در طول یک کار حسابرسی در یک دوره حسابرسی قرار م یگیرد این مدل سپس توسط خبرگان دیوان مورد تأیید و بازبینی قرار گرفت پیشنهاد م یگردد برای دوره های آتی ارزیابی عملکرد دیوان با شرط تحقق الزامات پیاده سازی، این مدل اجرا و عملیاتی گردد و نتایج آن در تصمیمات مدیریتی در مورد منابع انسانی (حسابرسان) از جمله پرداخت پاداش عملکرد ویژه، شناخت کارکنان ساعی، ارتقاء و انتصاب کارکنان و. . . مورد استفاده قرار گیرد.

هدف پژوهش حاضر، بررسی تاثیر عوامل تحت کنترل حسابرسان دیوان محاسبات کشور بر کاهش تخلفات مالی دستگاه های اجرایی می باشد. این پژوهش از نوع کاربردی و روش انجام آن توصیفی-پیمایشی است. جامعه آماری این پژوهش شامل حسابرسان و مدیران حسابرسی دیوان محاسبات کشور بوده و نمونه آماری مشتمل بر304 پرسشنامه می باشد که در زمستان1401و بهار 1402توزیع و جمع آوری گردیده است. برای تجزیه وتحلیل داده ها از نرم افزارهـای Excelو SPSSاستفاده شده است. یافته های این پژوهش نشان می دهد که بین متغیرهای تحت کنترل حسابرس و کاهش تخلفات مالی دستگاه های اجرایی کشور ارتباط معناداری دارد و با توجه به مقدار بتا ، مهمترین پیش بینی کننده تخلفات مالی دستگاه های اجرایی کشور به ترتیب، حضور مناسب حسابرس در واحد مورد رسیدگی، قضاوت حسابرس، سطح تحصیلات، تسلط حسابرس بر قوانین، استرس، صلاحیت حرفه ای، سابقه کار حسابرس و استقلال می باشد. نتایج این پژوهش می تواند در تصمیم گیری های دیوان محاسبات کشور جهت کاهش تخلفات مالی دستگاه های اجرایی کشور مورد استفاده قرار گیرد.

هدف از انجام این پژوهش «شناسایی ویژگی های روان شناختی اثرگذار بر مهارت حسابرسان دیوان محاسبات در نهادهای دولتی استان اردبیل، آذربایجان شرقی و استان گیلان» بود. جامعه آماری پژوهش 160 نفر از کارکنان دیوان محاسبات استان اردبیل، آذربایجان شرقی و استان گیلان که در سال 1395 در این اداره مشغول به کار بودند و نمونه آماری با بررسی نظرات 113 نفر به دست آمد که از بین آن ها 103نفر را مردان و 10 نفر را زنان تشکیل می داد و 54 درصد افراد دارای تحصیلات کارشناسی و 38 درصد افراد کارشناسی ارشد و بالاتر بودند و 59 درصد افراد دارای سوابق خدمتی بالاتر از 10 سال و 41 درصد سوابق خدمتی پایین تر از 10 سال بودند. نتایج به دست آمده نشان داد متغیرهای مسئولیت پذیری، ادراکی، مهارت ارتباطی، ساده سازی پیچیدگی ها، اطلاعات مرتبط و غیر مرتبط، استثناها، اطمینان، میزان دانش، به گزینی، سازگاری، خودکاری، خلاقیت، تحمل استرس و ناتوانی در تشریح فرایند تصمیم گیری به عنوان ویژگی های روان شناختی اثرگذار در مهارت حسابرسان می توان تلقی کرد. لذا با آموزش عوامل روانشناختی می-توان مهارت های حسابرسان را افزایش داده و از این طریق کیفیت حسابرسی دیوان محاسبات را بالا برد. از بین عوامل مورد بررسی متغیرهای مسئولیت پذیری، مهارت های ادراکی، مهارت ارتباطی، ساده سازی پیچیدگی ها به عنوان عوامل مهم و متغیرهای تحمل استرس و ناتوانی در تشریح فرایند تصمیم گیری به عنوان عوامل غیر مهم می باشند.

با روند تغییرات اجتماعی و تغییر نوع و محتوای انتظارات در سطح جامعه، عملکردهای شغلی مسئولانه ی حرفه هایی همچون حسابرسی تحت تاثیر قرار گرفته باعث ایجاد فشار و تعارض بر فرد گردیده است. تعارض برحسب ماهیت و نوع عملکرد حرفه ای افراد در هر حرفه ای متفاوت می باشد، اما شاید بتوان مهترین نوع آن در حرفه حسابرسی به خصوص حسابرسان دیوان محاسبات را تعارض از نوع ویژگی های شغلی و تعارض از نوع کار-خانواده و خانواده کار دانست. براین اساس هدف این پژوهش واکاوی نفش تئوری های تعارض شغلی بر عملکرد حرفه ای حسابرسان دیوان محاسبات براساس تحلیل فراترکیب و فازی می باشد. روش شناسی این پژوهش ترکیبی است چراکه در فاز کیفی محققان از طریق فراترکیب و با مشارکت 15 نفر از متخصصان رشته های حسابداری و مدیریت دولتی با گرایش منابع انسانی، به دنبال شناسایی گزاره های مرتبط با تئوری های تعارض شغلی حسابرسان بودند که در این بخش بیش از 39 پژوهش علمی در راستای موضوع پژوهش مورد بررسی قرار گرفت و براساس تحلیل ارزیابی انتقادی از میان پژوهش های یاد شده، 3 مولفه اصلی و 10 گزاره مورد شناسایی قرار گرفتند. در بخش کمی به کمک تحلیل فازی و با مشارکت 256 نفر از حسابرسان دیوان محاسبات که از طریق نمونه گیری تصادفی ساده انتخاب شده بودند، پژوهش به دنبال بررسی روابط درونی تئوری های تاثیرگذار تعارض شغلی حسابرسان دیوان محاسبات بود. نتایج نشان داد به ترتیب تئوری تعارض تضادشغلی، تئوری تضاد کار-خانواده و تئوری تضاد خانواده-کار در مورد حسابرسان دیوان محاسبات دارای اولویت می باشند.

حسابرسی عملکرد به دلیل ناتوانی حسابرسی های سنتی در پاسخگویی کامل به نیازها، به عنوان معیاری مناسب برای ارزیابی کارایی، اثربخشی و صرفه اقتصادی فعالیتها، به منظور بررسی هدفمند و سیستماتیک برای تهیه یک ارزیابی مستقل از عملکرد و فعالیتهای سازمان های دولتی جهت بهبود پاسخگوی عمومی و نیز سهولت تصمیم گیری واحدها می باشد.هدف تحقیق حاضر بررسی تاثیر عناصر اصلی بودجه ریزی عملیاتی بر اجرای حسابرسی عملکرد از دیدگاه کارشناسان و حسابرسان دیوان محاسبات کشور می باشد. برای این منظور، اثرات بودجه ریزی عملیاتی از سه منظر برنامه ریزی، تجزیه و تحلیل هزینه ها و مدیریت عملکرد بر بهبود ارزیابی ها در اجرای حسابرسی عملکرد مورد بررسی قرار گرفته است. پژوهش حاضر، از نوع کاربردی و از لحاظ شیوه پژوهش توصیفی- پیمایشی است و برای آزمون فرضیه های پژوهش، داده های لازم از طریق پرسشنامه جمع آوری شده است.جامعه آماری تحقیق را حسابرسان و کارشناسان دیوان محاسبات کشور تشکیل می دهند. برای آزمون فرضیه های تحقیق از آزمون T یک نمونه ای استفاده شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که عناصر برنامه ریزی، تجزیه و تحلیل هزینه ها و مدیریت عملکرد در بودجه ریزی عملیاتی بر اجرای حسابرسی عملکرد تاثیر دارد و پیاده سازی سیستم بودجه ریزی عملیاتی می تواند تا حد زیادی منجر به بهبود ارزیابیها در اجرای حسابرسی عملکرد شود.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (pdf) مراجعه فرمایید.